DevOps for Sales
Glossary

Thuật ngữ DevOps cho sales

Định nghĩa ngắn, giải thích đủ dùng, và một câu để nói với khách. Bấm vào thuật ngữ trong bài học để quay lại đây.

A

Artifact sản phẩm build

Gói đầu ra bất biến được deploy qua các môi trường.

Artifact là kết quả của build: image container, file zip, package. Artifact tốt có version, checksum và không bị sửa sau khi tạo.

Nói với khách: Artifact bất biến là nền tảng của rollback và audit — hai thứ khách enterprise rất quan tâm.
B

Blue-green hai môi trường song song

Chuyển 100% traffic giữa hai môi trường giống hệt.

Blue-green duy trì hai môi trường production. Bản mới deploy vào môi trường nhàn rỗi, kiểm tra xong thì chuyển traffic. Rollback là chuyển ngược lại.

Nói với khách: Rollback nhanh nhưng tốn gấp đôi tài nguyên. Phù hợp hệ thống ít thay đổi schema.
C

CI Continuous Integration

Mỗi commit được build và test tự động ngay khi push.

CI là thực hành hợp nhất thay đổi thường xuyên vào nhánh chính, mỗi lần hợp nhất đều chạy build và test tự động để phát hiện lỗi sớm.

Nói với khách: Giá trị bán hàng: giảm thời gian phát hiện lỗi từ vài ngày xuống vài phút.

CD Continuous Delivery / Deployment

Luôn sẵn sàng deploy (delivery) hoặc tự động deploy (deployment).

Continuous delivery đảm bảo mọi thay đổi đều có thể deploy an toàn bất cứ lúc nào. Continuous deployment tự động đưa mọi thay đổi đã qua kiểm thử ra production.

Nói với khách: Hỏi khách muốn “sẵn sàng deploy” hay “tự động deploy” — hai mức rủi ro khác nhau.

Canary release phát hành chim hoàng yến

Đưa một phần nhỏ traffic vào phiên bản mới trước.

Canary release chia traffic theo tỷ lệ (ví dụ 5%, 25%, 100%) và so sánh metric với baseline. Nếu tệ hơn, rollback chỉ ảnh hưởng phần nhỏ người dùng.

Nói với khách: Đây là cách nói “giảm blast radius” bằng ngôn ngữ rủi ro kinh doanh.

Container vùng chứa

Đóng gói app và dependency, chia sẻ kernel với host.

Container là đơn vị chạy nhẹ, khởi động nhanh, đóng gói được môi trường. Docker là công cụ phổ biến nhất để build và chạy container.

Nói với khách: Container giải quyết pain “chạy được trên máy em nhưng không chạy trên server”.

Champion người ủng hộ nội bộ

Người trong công ty khách muốn dự án thành công.

Champion có ảnh hưởng nhưng không nhất thiết là người ký tiền. Cần trang bị cho họ tài liệu để bán nội bộ.

Nói với khách: Nếu chỉ nói chuyện với champion mà không gặp economic buyer, deal thường bị treo.
D

DevOps văn hoá + thực hành

Cách phối hợp dev và vận hành để giao phần mềm nhanh và an toàn hơn.

DevOps là tập hợp văn hoá, quy trình và công cụ giúp một team sở hữu phần mềm từ lúc viết code đến khi vận hành. Nó không phải một sản phẩm hay một chức danh.

Nói với khách: Khi khách nói “team dev với ops hay đổ lỗi cho nhau”, đó là pain DevOps rõ nhất.

Drift lệch cấu hình

Khác biệt giữa hạ tầng thực tế và code mong muốn.

Drift xảy ra khi ai đó sửa tay trên console hoặc một quy trình khác thay đổi resource. Lần apply sau có thể ghi đè hoặc phá vỡ cấu hình.

Nói với khách: Drift là nợ kỹ thuật và rủi ro audit. Đây là lý do khách nên có quy trình IaC.

DevSecOps bảo mật trong pipeline

Đưa kiểm soát bảo mật vào từng bước của pipeline.

Bao gồm secret scanning, dependency scan, SAST, image scan, SBOM, ký artifact và policy runtime. Mục tiêu là phát hiện sớm, không phải chặn ở cuối.

Nói với khách: Bảo mật muộn = chi phí sửa cao và rủi ro compliance. Đây là pain rất dễ định lượng.

Discovery khảo sát nhu cầu

Giai đoạn hỏi để hiểu pain, người quyết định và ràng buộc.

Discovery tốt tạo ra pain statement bằng lời khách, baseline số liệu, tiêu chí thành công và danh sách stakeholder.

Nói với khách: Đừng pitch trước khi discovery. Mỗi phút hỏi đúng tiết kiệm nhiều phút sửa proposal.
E

Error budget ngân sách lỗi

Phần downtime được phép trong một SLO.

Error budget = 100% − SLO. Nếu SLO 99.9%, budget là 0.1% thời gian. Còn budget thì được ship nhanh; hết budget thì ưu tiên ổn định.

Nói với khách: Đây là công cụ để nói với khách rằng độ ổn định và tốc độ là trade-off có thể quản lý.

Economic buyer người quyết định ngân sách

Người có quyền phê duyệt chi tiêu.

Economic buyer quan tâm ROI, rủi ro và thời gian hoàn vốn. Nội dung pitch cho họ khác hoàn toàn với pitch cho kỹ thuật.

Nói với khách: Luôn hỏi: “Ai ký hợp đồng này, và họ cần thấy gì để đồng ý?”
F

FinOps quản trị chi phí cloud

Quy trình gắn chi phí cloud với owner và quyết định kỹ thuật.

FinOps gồm tagging, budget alert, right-sizing, reserved instance, tắt tài nguyên idle. Mục tiêu là tối ưu giá trị, không chỉ cắt chi phí.

Nói với khách: Một báo cáo FinOps 2 tuần thường tìm ra 15–30% lãng phí — con số rất dễ bán.
I

IaC Infrastructure as Code

Quản lý hạ tầng bằng file cấu hình trong Git.

IaC cho phép tạo, sửa, xoá hạ tầng bằng code. Terraform phù hợp provisioning, Ansible phù hợp cấu hình. Lợi ích: review, version, tái lập.

Nói với khách: Hỏi khách: “Ai được sửa hạ tầng, và thay đổi đó có được review không?”

Incident sự cố

Sự kiện ảnh hưởng đến dịch vụ hoặc người dùng.

Incident có severity, owner, timeline và communication. Incident commander điều phối, không trực tiếp sửa code.

Nói với khách: Hỏi khách: “Ai là người điều phối khi có sự cố, và khách hàng được cập nhật thế nào?”

IAM quản lý danh tính và quyền

Ai được làm gì trên tài nguyên nào.

IAM quản lý user, role, policy và quyền truy cập. Nguyên tắc least privilege: chỉ cấp quyền tối thiểu cần thiết.

Nói với khách: IAM yếu là rủi ro audit và bảo mật. Đây là hạng mục thường bị bỏ quên trong dự án cloud.
K

Kubernetes K8s

Nền tảng điều phối container trên nhiều máy.

Kubernetes quản lý deployment, scaling, networking và self-healing cho container. Các thành phần chính: Pod, Deployment, Service, Ingress, Cluster.

Nói với khách: Kubernetes không miễn phí về vận hành. Nếu khách chưa có platform team, managed K8s hoặc PaaS rẻ hơn.
M

MTTR thời gian khắc phục trung bình

Trung bình mất bao lâu để khôi phục dịch vụ.

MTTR đo từ lúc sự cố xảy ra đến khi dịch vụ hoạt động bình thường. Giảm MTTR thường rẻ hơn và hiệu quả hơn cố gắng loại bỏ mọi sự cố.

Nói với khách: Khách hàng mua MTTR thấp, không mua “không bao giờ lỗi”.

Maturity level mức trưởng thành

Mức độ tự động hoá và kiểm soát của một team.

Ví dụ L1 deploy thủ công, L2 có CI và staging, L3 có CD, observability và SLO. Scope phải khớp maturity, nếu không dự án sẽ thất bại.

Nói với khách: Bán L3 cho khách L1 là công thức thất bại. Hãy bán bước tiếp theo nhỏ nhất.
O

Observability khả năng quan sát

Khả năng hiểu hệ thống đang làm gì từ dữ liệu phát ra.

Ba trụ cột: logs, metrics, traces. Observability tốt giúp trả lời câu hỏi mới mà không cần deploy thêm code.

Nói với khách: Khách thường đo “hệ thống có chết không”. Observability giúp đo “vì sao chậm và ai bị ảnh hưởng”.
P

Pipeline đường ống

Chuỗi bước tự động từ commit đến môi trường chạy.

Pipeline gồm các stage như build, test, scan, package, deploy. Mỗi stage là một cổng chất lượng và có thể dừng pipeline khi lỗi.

Nói với khách: Pipeline càng ngắn và đáng tin, chi phí chờ đợi của dev càng thấp.

Pod đơn vị chạy nhỏ nhất

Một hoặc vài container chạy cùng nhau.

Pod là đơn vị deploy nhỏ nhất trong Kubernetes. Pod có thể chết và được tạo lại, nên không nên lưu state trong Pod.

Nói với khách: Khi khách nói “pod restart liên tục”, đó là lỗi app hoặc cấu hình, không phải lỗi Kubernetes.

Postmortem bài học sau sự cố

Phân tích sự cố không đổ lỗi, tạo action item có owner.

Blameless postmortem tập trung vào hệ thống và quy trình. Kết quả phải có action item, owner và deadline, nếu không sự cố sẽ lặp lại.

Nói với khách: Đây là dấu hiệu văn hoá trưởng thành. Khách enterprise thường hỏi về quy trình này.
R

Rollback quay lui

Đưa hệ thống về phiên bản trước khi có sự cố.

Rollback có thể là chuyển traffic về image cũ, tắt feature flag, hoặc khôi phục database. Rollback database khó hơn rollback code rất nhiều.

Nói với khách: Hỏi: “Rollback mất bao lâu và đã thử lần nào chưa?” Câu trả lời thường mở ra cơ hội.
S

SLI chỉ số mức dịch vụ

Con số đo chất lượng dịch vụ, ví dụ tỷ lệ request thành công.

SLI là một phép đo cụ thể gắn với trải nghiệm người dùng: availability, latency, error rate, throughput.

Nói với khách: SLI phải là thứ khách hiểu. CPU không phải SLI.

SLO mục tiêu mức dịch vụ

Mục tiêu nội bộ cho một SLI, ví dụ 99.9% trong 30 ngày.

SLO là ngưỡng cam kết nội bộ. 99.9% mỗi tháng tương đương khoảng 43 phút downtime. SLO giúp cân bằng tốc độ release và độ ổn định.

Nói với khách: Dùng SLO để nói về chi phí: 99.99% đắt hơn 99.9% rất nhiều.

SLA thoả thuận mức dịch vụ

Cam kết với khách, thường kèm hình phạt tài chính.

SLA là hợp đồng về mức dịch vụ. SLA thường thấp hơn SLO để có buffer. Đừng hứa SLA bằng SLO.

Nói với khách: SLA là điều khoản thương mại, không chỉ là kỹ thuật. Cần legal và finance tham gia.

SAST phân tích mã tĩnh

Quét lỗ hổng trong source code mà không chạy chương trình.

SAST tìm pattern lỗi như SQL injection, hardcoded secret, unsafe deserialization. Chạy được trên mỗi PR nhưng có thể nhiều false positive.

Nói với khách: SAST là một dòng trong checklist DevSecOps, không phải toàn bộ chiến lược bảo mật.

SBOM danh mục thành phần phần mềm

Danh sách mọi thư viện và phiên bản trong một artifact.

SBOM giúp truy vết khi có CVE mới: thành phần nào bị ảnh hưởng, ở artifact nào. Ngày càng được yêu cầu trong hợp đồng enterprise.

Nói với khách: SBOM là bằng chứng tuân thủ. Có thể bán như một phần của gói compliance.
V

VPC mạng riêng ảo

Mạng riêng trong cloud, kiểm soát traffic vào ra.

VPC chia subnet public/private, định nghĩa route, security group và kết nối tới on-prem. Là nền tảng của kiến trúc bảo mật trên cloud.

Nói với khách: Nếu khách hỏi “database có public không?”, đó là cơ hội nói về VPC và least privilege.